Ο ΗΘΟΠΟΙΟΣ ΚΙ Ο ΣΤΟΧΟΣ - ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ DECLAN DONNELLAN

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 

ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΤΙ ΚΑΝΩ

Τα πόδια της αράχνης

Οι ηθοποιοί συχνά χρησιμοποιούν ακριβώς τις ίδιες λέξεις όταν αισθάνονται μπλοκαρισμένοι. Δεν έχει σημασία αν οι λέξεις είναι γαλλικές, φινλανδικές ή ρωσικές: το πρόβλημα υπερβαίνει τη γλώσσα.

Αυτές οι κραυγές βοήθειας μπορούν να ταξινομηθούν σε οκτώ κατηγορίες, αλλά, όπως θα δούμε, η σειρά δεν έχει καμία σημασία, γιατί δεν διαφέρουν περισσότερο μεταξύ τους από τα πόδια της ίδιας αράχνης:

«Δεν ξέρω τι κάνω.»

«Δεν ξέρω τι θέλω.»

«Δεν ξέρω ποιος είμαι.»

«Δεν ξέρω πού είμαι.»

«Δεν ξέρω πώς πρέπει να κινούμαι.»

«Δεν ξέρω τι πρέπει να νιώθω.»

«Δεν ξέρω τι λέω.»

«Δεν ξέρω τι παίζω.»

Είναι παράξενο να συζητά κανείς κάθε πόδι της αράχνης με τη σειρά, σαν το καθένα να μπορούσε να περπατήσει ανεξάρτητα από τα άλλα επτά.

Η φαντασία του ηθοποιού, το κείμενο, η κίνηση, η αναπνοή, η τεχνική και το συναίσθημα είναι ουσιαστικά αδιαχώριστα.

Ναι, θα ήταν βολικό να υπήρχε μια λογική, βήμα-βήμα εξέλιξη, αλλά δεν υπάρχει. Αυτά τα οκτώ φαινομενικά διαφορετικά προβλήματα είναι απόλυτα αλληλένδετα. Δεν μπορούμε να προσποιηθούμε ότι αντιμετωπίζουμε τακτοποιημένα μία δυσκολία, να την τελειώνουμε και μετά να προχωράμε να «καθαρίσουμε» μια άλλη. Η ζημιά εξαπλώνεται από το ένα πεδίο στο άλλο και δεν μπορεί να τεθεί σε καραντίνα.

Ωστόσο, η κύρια αιτία των προβλημάτων ενός ηθοποιού είναι πολύ πιο απλή από τις πολλές τους συνέπειες, όπως μια βόμβα είναι απλούστερη από τον όλεθρο που προκαλεί. Παρόλο που αυτή η συγκεκριμένη «βόμβα» είναι απλή, είναι δύσκολο να περιγραφεί και να απομονωθεί.

Πριν μπορέσουμε να εντοπίσουμε και να απενεργοποιήσουμε αυτή τη βόμβα, χρειαζόμαστε κάποια εργαλεία. Αυτά τα εργαλεία παίρνουν τη μορφή επιλογών και κανόνων. Οι κανόνες πρέπει να είναι δύο πράγματα: α) λίγοι και β) χρήσιμοι. Άρα α) αυτό το βιβλίο δεν θα θέσει πολλούς κανόνες και β) θα καταλάβεις αν είναι χρήσιμοι μόνο αν λειτουργούν στην πράξη για εσένα.

Συνήθως δοκιμάζουμε τους κανόνες εξετάζοντας αν τους πιστεύουμε ή αν συμφωνούμε μαζί τους. Όμως αυτοί οι κανόνες δεν διεκδικούν να κυβερνήσουν μια χώρα ούτε να σώσουν ζωές· απλώς μας βοηθούν να «παίζουμε σαν να». Επομένως το αν συμφωνούμε πραγματικά με αυτούς τους κανόνες είναι άσχετο. Δεν είναι ηθικές απόλυτες αλήθειες· λειτουργούν μόνο αν λειτουργούν.

«Δεν ξέρω τι κάνω»

Αυτό είναι το μάντρα του μπλοκαρισμένου ηθοποιού και μπορεί να ανοίξει μια παγίδα μέσα στην οποία μπορούν να πέσουν όλοι.

Αντί να εξετάσουμε το περιεχόμενο αυτού του «ποδιού της αράχνης», μπορούμε να σκεφτούμε πιο πλευρικά και να εξετάσουμε τη μορφή του.

Η δομή της φράσης είναι σημαντική. Η λέξη «εγώ» επαναλαμβάνεται. Η κραυγή υπονοεί ότι: «Εγώ μπορώ/πρέπει/οφείλω να ξέρω τι κάνω· είναι δικαίωμα και καθήκον μου να ξέρω τι κάνω, κάτι που κάπως μου στερείται».

Όμως αυτή η εύλογη φαινομενικά διαμαρτυρία έχει αγνοήσει εντελώς κάτι κρίσιμο.

Τι είναι αυτό το «κάτι» που έχει σβηστεί σαν από φωτογραφία - όπως ο Τρότσκι;

Αυτό το «κάτι» έχει υποβαθμιστεί, αρνηθεί και τελικά εξαλειφθεί. Το «δεν ξέρω τι κάνω» αναφέρει μία λέξη δύο φορές: «εγώ». Η προσοχή που ανήκε σε αυτό το «κάτι», το μερίδιό του, έχει επιστρέψει στον τραπεζίτη, το «εγώ».

Η κεντρική σημασία αυτού του ξεχασμένου χαρακτήρα είναι το θέμα αυτού του βιβλίου, γιατί αυτή η παράλειψη είναι η κύρια πηγή της δυστυχίας του ηθοποιού.

Είναι κρίσιμο να καταλάβουμε ότι οι απαιτήσεις του «ξέρω» και του «εγώ» δεν μπορούν να λυθούν αν δεν ασχοληθούμε πρώτα με αυτόν τον ανώνυμο.

Γι’ αυτό θα ξεκινήσουμε με το «κάτι», που είναι τόσο παραμελημένο ώστε δεν έχει ακόμη ονομαστεί.

Τον ανώνυμο αυτόν θα τον βαφτίσω ΤΟΝ ΣΤΟΧΟ (THE TARGET).

Σε αντίθεση με την αυθαίρετη σειρά των ποδιών της αράχνης, εδώ η χρονική ακολουθία είναι απολύτως κρίσιμη. Ο στόχος πρέπει να αντιμετωπιστεί πριν από το «εγώ» και το «ξέρω».

Το «εγώ» είναι τόσο πεινασμένο για προσοχή που απαιτεί να λυθούν πρώτα τα δικά του προβλήματα. Σπρώχνεται μπροστά στην ουρά, ακολουθούμενο στενά από το «ξέρω», και ο στόχος συνθλίβεται μέσα στον πανικό της ουράς.

Αυτή η ευαλωτότητα του «εγώ» και του «ξέρω» είναι αμείλικτη. Μάλιστα, πρέπει να κλείσουμε τα αυτιά μας στις κραυγές τους για λίγο, αλλιώς δεν θα μπορέσουμε ποτέ να τα βοηθήσουμε.

Δεν πρέπει να κοιτάξουμε πίσω, παρόλο που είναι πολύ ικανά να μας κάνουν να νιώσουμε ενοχή. Η γυναίκα του Λωτ κοίταξε πίσω και παραλύθηκε.

ΘΕΡΜΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΗ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΠΟΥ ΜΑΣ ΔΩΡΙΖΕΙ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΟΛΥΤΙΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΙΔΕΙ